Leśne atrakcje i niespodzianki

To ostatni wpis ze zdjęciami Zielonego Lasu w Żarach. Na początku już wspominałem o jego edukacyjnym charakterze.
Trafiłem też na całą ścieżkę edukacyjną – nie tylko tablice informacyjne, ale też puzzle i zagadki

Prawdopodobnie najstarszym miejscem Zielonego Lasu jest Grodzisko, w którym odnaleziono szczątki ceramiki z okresu kultury łużyckiej (VIII w. p.n.e.). Na mapach niemieckich miejsce to oznaczone było jako Alter Ringwall, czyli „stary wał obronny”. Grodzisko znajduje się obok dawnego pałacyku myśliwskiego, który niedawno pokazywałem (tu link)

Jadąc rowerem napotkałem „upiorny las” – tak go w myślach nazwałem. Wszystkie drzewa uschnięte, natomiast pnie zanurzone w wodzie

Przy wejściu do lasu, od strony drogi Żary – Łaz, w XIX wieku otworzono restaurację. Dziś jest to budynek mieszkalny, co prawdzie wygląda nieco inaczej ni z wtedy, ale możliwe, że został przebudowany

Koniki pasące się na skraju lasu, przy żarskich Kunicach

Jadąc z Olbrachtowa do Mirostowic Górnych, w poszukiwaniu dawnych szybów górniczych, trochę wtopiłem. O ile na mapie wyglądało to na ładną, leśną ścieżkę – w praktyce była strasznie koleiniasta. Widać było niedawny wyrąb drzew i miałem nadzieję, że kawałek dalej będzie już normalnie. Niestety, jakieś pół kilometra pchałem rower po takich, a nawet jeszcze gorszych wertepach. Taka niespodzianka…

Przemysł w lesie

Chociaż żarski Zielony Las ma obecnie charakter typowo rekreacyjny, w dawnych czasach były to tereny przemysłowe. Na znacznej części obszaru lasu wydobywano węgiel brunatny. Było tu kiedyś sporo kopalni, na przykład Marie III – działająca w latach 1886 – 1912. Po dawnych wyrobiskach w lesie zachowały się czytelne ślady. Oto niektóre z nich.
Trzeba zacząć od tego, że Zielony Las jest dobrze oznakowany drogowskazami. Gdyby nie ten, nigdy bym się nie domyślił, że jest tam jakaś ścieżka geologiczno – górnicza

Jednym ze śladów po dawnej kopalni jest nasyp. Biegł tutaj tor kolejki, która łączyła kilka szybów kopalnianych.
Nie było to wydobycie odkrywkowe, jak to zazwyczaj występuje przy węglu brunatnym. Kopalnia fedrowała złoża za pomocą szybów o głębokości kilkunastu metrów

Po obu stronach dawnej kolejki można zobaczyć liczne zapadliska. Po wydobyciu nisko położonych złóż ziemia się zapadała tworząc doły, nieraz wypełnione wodą

Fragmenty szybu kopalni Marie III. Dla bezpieczeństwa został ogrodzony. Znaleziono dane, że w roku 1908 w kopalni wydobyto 22,5 tys. ton węgla brunatnego. Ten wynik zaliczał ją do kopalni średniej wielkości

Kilkaset metrów dalej był następny szyb. To jego pozostałości

Tuż obok znajdują się niebezpieczne zapadliska – niestabilne i podmokłe. Tu również wstęp wzbroniony

Oprócz zwykłej kolejki, urobek był też transportowany kolejką linową. Kolej linowa należała do Kopalni Ottile (Olbrachtów). Później została przejęta przez Kopalnię Augusta (inna nazwa Teresa) i miała około 4 km długości. Pozostały po niej jeszcze filary nośne. Dwa z nich stoją przy ul. Komuny Paryskiej w Żarach – dosłownie na przydomowych podwórkach

Napęd kolejki linowej znajdował się w żarskiej stacji przeładunkowej i sortowni. Urobek transportowano w kubłach o pojemności ok. 430 kg. Kolej ciągła się na południe od Żar, mijała bokiem Olbrachtów i kierowała się w stronę Mirostowic Górnych. Dziś jest to leśna ścieżka, którą przejechałem na sporym odcinku

Po drodze natrafiłem na kolejny filar nośny…

Przy drodze między Olbrachtowem a miejscowością Łaz jest szyb kopalni Teresa Augusta. W pobliżu jest też ciekawy szyb typu upadowego o nazwie „Minna”. Chociaż byłem blisko to nie mam jego zdjęcia. O jego istnieniu dowiedziałem się, gdy już wróciłem do Żar. W Zielonym Lesie znalazłem tablicę z mapką. Na mojej mapie internetowej szybu „Minna” nie ma. Jest zaznaczony tylko ten poniżej… A szkoda 😦

Jeszcze jedna ciekawostka z podżarskich terenów. W środku lasu, pomiędzy Żarami i Mirostowicami Górnymi znajduje się elektrownia Łoza. Została uruchomiona pod koniec XIX wieku, a wytwarzana tutaj energia elektryczna służyła m.in. do napędzania pomp odwadniających pobliską kopalnię Henryk oraz do zasilania kolei wąskotorowej służącej do transportu węgla, a także okolicznych wsi.
Dominującym elementem elektrowni są dwa okazałe kominy

Teren jest ogrodzony i mocno zarośnięty. A to jeden z zachowanych budynków elektrowni, w którym jest jakiś warsztat

Na stronach internetowych podano: „Kilkaset metrów od elektrowni znajduje się mauzoleum górników”. Był to cmentarz górników, którzy zginęli w wypadkach.
I podobna historia: na mapach internetowych tego nie ma, jest za to na mapce w Zielonym Lesie – 4 km dalej. Później okazało się, że przejeżdżałem rowerem bardzo blisko 😦
Myślę, że będzie jeszcze okazja zaliczyć mauzoleum, szyb upadowy i inne pominięte atrakcje.

Traktem do nieistniejącego pałacu

Zielony las w okolicach Żar, to nie tylko leśne ścieżki. Teren przecina również fragment starej drogi pocztowej. Trakt był prawdopodobnie częścią drogi łączącej Toruń z Dreznem, którą zbudowano na przełomie XVIII i XIX wieku. W Zielonym Lesie trakt wyłożony jest kamiennym brukiem, są też kamienne słupki drogowe.
Widok w kierunku Zgorzelca. Jak widać nawierzchnia, choć utwardzana – była niełatwa do dalekich podróży. Uwzględniając amortyzację ówczesnych pojazdów – trzeba było być wybitnie odpornym na niewygody i wstrząsy

Gdy zjedziemy z traktu jedną z odnóg, trafimy na ruiny Pałacu Myśliwskiego Promnitzów. Ten kompleks pałacowo – parkowy (zwany też Żarską Arkadią) powstał w latach 1705 – 1706 na sztucznie usypanym wzgórzu.
Na zdjęciu odnoga prowadząca do pałacu. W tym szpalerze drzew była kiedyś brama wjazdowa

Tutaj są stare zdjęcia oraz krótki opis pałacu. A poniżej wzgórze, na którym stał pałac – wokół był park

To samo wzgórze widziane z przeciwnej strony

Po czasach swojej świetności obiekt pełnił inne funkcje: była tu fabryka tytoniu, prażalnia herbaty czy wytwórnia pudru, a w czasie II wojny produkowano tutaj drobne części do samolotów.
Leśny pałac przetrwał wojnę, ale później był plądrowany i dewastowany – w 1963 r. podjęto decyzję o jego rozbiórce. Tyle z niego pozostało