Na lewym brzegu Bobru w Żaganiu, kawałek za osiedlem Rybaki znajduje się drugie osiedle – nazywane Lutnią. Nie jest to oficjalna nazwa, nie ma jej nawet na większości map. Ale nawiązuje ona do wioski o nazwie Lutnia, która była tu już od średniowiecza. Pierwsza wzmianka o niej pojawiła się w dokumentach w 1286 roku.
Nazwa „Lutnia” to jedynie spolszczona forma niemieckiej nazwy „Lutrötha”, znanej z przedwojennych map i nie ma ona absolutnie nic wspólnego z lutnią. Co więcej, w tej formie nie znaczy… kompletnie nic. W języku niemieckim próżno szukać sensownego rdzenia „lut”.
Ale prawdopodobnie pierwotny zapis nazwy był inny: „Blutröthe”. Blut – oznacza krew, ale w sensie koloru czerwonego, natomiast Röthe oznacza wypalenisko, karczowisko. Czyli znaczenie nazwy Lutnia można wyjaśnić jako „ziemia wypalona, czerwona od ognia i popiołu”.
Lutnię można zlokalizować wzdłuż rzeki Czernej – tam, gdzie wpada ona do Bobru. Czy dokładnie na zbiegu rzek były kiedyś domostwa? Tego nie wiadomo, ale dzisiaj to miejsce wygląda tak



Aby dojść do tego miejsca trzeba przejść pod tym wiaduktem w strefie przemysłowej. Górą biegnie obwodnica miasta wybudowana jakieś 22 lata temu

W latach 90 XX wieku w Lutni przeprowadzono badania archeologiczne, w wyniku których odkryto grodzisko i osady z wczesnej epoki żelaza, ślady osadnictwa z okresu wpływów rzymskich oraz punkty osadnicze z wczesnego średniowiecza. Czyli można stwierdzić tu ciągłość osadniczą. Dawna osada leżała na dalszym odcinku dzisiejszej ul. Chrobrego – około 300 m od rzeki Bóbr i 1300 m od Czernej. To miejsce wygląda teraz niepozornie: małe wzgórze, na którym nie ma nic oprócz trawy i krzaków.
Wszystko więc wskazuje na to, że Żagań zaczął się na Lutni i ma genezę znacznie starszą niż myślano. Wcześniej uważano, że pierwszej lokalizacji Żagania należy szukać w rejonie Pożarowa lub Starego Żagania, skąd później mieszkańcy przenieśli się na południe, czyli do obecnego miasta




Tereny położone bliżej rzeki Czernej. Ulica Chrobrego i przyległa do niej ul. Kościuszki

Odnoga ul. Kościuszki

W połowie XIX wieku bracia Willmann zakupili w Lutni stary młyn, a tuż obok – nad rzeką Czerną wybudowali przędzalnię lnu. Poniżej willa braci, wzniesiona po roku 1840

Pomimo pożarów i powodzi (jest to teren zalewowy Czernej) fabryka działała prężnie powiększając dwukrotnie powierzchnie przędzalni oraz zostając wyposażona w nowoczesne krosna.
Po II wojnie fabryka zostaje upaństwowiona i wznawia swoją działalność produkując przędzę lniarską. W latach 70-tych przeprowadzona została modernizacja fabryki stając się wówczas filią zakładów „Dekora” z pobliskich Żar i działając tak do 1999 roku. W latach 60-tych na terenie zakładu nakręcono jeden z odcinków z filmu (odc. 2 – o wyzwoleniu Lublina)

Widok od ul. Młynarskiej. Tuż za mostkiem jeden z budynków „Dekory” a za nim wznosi się młyn

Dziś jest to ulica przejazdowa (Chrobrego) ale wydaje się, że dawniej pomiędzy budynkami była brama wjazdowa. Wskazują na to detale przy ścianach budynku


Ciekawie zdobiony komin fabryki

Jedno z ciekawszych miejsc – bramka należąca do młyna. Co za nią jest?


Wygląda to na kanał wodny, który umożliwiał zasilanie urządzeń młyna. Jednak nie mam pewności co do tego…

Widok na Lutnię z ul. Bolesławieckiej. W oddali wystaje budynek młyna

Teren Lutni kryje w sobie jeszcze jedno tajemnicze miejsce. To tutaj: za obwodnicą, niedaleko miejsca, gdzie Czerna wpada do Bobru. Nigdy bym nie przypuszczał co kryje się w tych krzakach…

W latach 20 XX wieku w tym miejscu wybudowano basen i miejsce kolonii letnich dla dzieci. Do dziś zachowały się resztki tegoż basenu. To miejsce bramki wejściowej, oraz archiwalne zdjęcia, które udostępnił mi Kamil. Zdjęcie niewyraźne, bo ostrość ustawiona była na to, co kryje się w krzakach…


To był brodzik dla najmłodszych dzieci, o wymiarach ok. 3×3 albo 4×4 metry. Niełatwo było się tam przedrzeć przez krzaki, ale teraz najlepsza okazja. Latem liście wszystko przykrywają





















































