Rybaki – dawna, średniowieczna wieś

Na lewym brzegu Bobru w Żaganiu, leży osiedle nazywane Rybaki. Nie jest to oficjalna nazwa, nie ma jej nawet na większości map. Ale nawiązuje ona do wioski o nazwie Rybaki, która była tu już od średniowiecza. Pierwsza wzmianka o niej pojawiła się w dokumentach w 1318 roku. Była to mała osada – obejmująca niezbyt urodzajne ziemie. Nie było w niej folwarku ani tym bardziej posiadłości rycerskiej.
Najstarsza część wsi Rybaki zlokalizowana była wzdłuż dzisiejszej ul. Asnyka, na odcinku pomiędzy ulicami Okrzei i Zamkowej. Tak to wygląda dzisiaj

Jeszcze w I połowie XIX wieku liczba mieszkańców wsi oscylowała wokół stu. Wzrost nastąpił dopiero w drugiej połowie XIX wieku – w efekcie rozwoju przemysłu w Żaganiu. Zamieszkało tu sporo osób pracujących w żagańskich fabrykach.
Na przełomie XIX/XX w. w Rybakach wytyczono nowe ulice i wybudowano wiele pięknych secesyjnych kamienic, zachowanych do dnia dzisiejszego.
Ulica Śląska

Ulica Okrzei

Ulica Lubuska

Mieszkańcy Rybaków korzystali z kościoła „na górce”. Pierwotnie był to wybudowany w 1404 r. drewniany obiekt, jednak 40 lat później zastąpiono go kamiennym. Chociaż kościół stał już poza Żaganiem – związany był z tamtejszym opactwem.
Widok w stronę świątyni od strony ulicy Lubuskiej…

… oraz od strony Żar

Do wsi Rybaki należało także wzniesienie przylegające do niej od strony północno – zachodniej. Na jego zboczach uprawiano winną latorośl

Wzniesienie to zawdzięcza nazwę zbudowanej tutaj w 1484 r. kaplicy p.w. św. Rocha. Około roku 1856 w miejscu kaplicy powstał piękny pałac Rochsburg (dziś pałac św. Rocha). Oto jego wygląd sprzed lat.
Pałac przetrwał II wojnę, ale niestety – to co ponimieckie należało zniszczyć. Dlatego popadł w ruinę i został rozebrany. Pozostały tylko jego nieliczne pozostałości. Poniżej parterowa część budynku

Widać fragmenty dwóch z czterech filarów przed wejściem głównym

Naprzeciw wejścia do pałacu była duża fontanna i piękny ogród. A dziś?

Brama prowadząca do pałacu

Natomiast od ulicy Żarskiej pozostał fragment bramy do przypałacowego parku oraz budynek strażnika

Park pzypałacowy

A to widok parteru pałacowego od strony północnej, czyli z ulicy Bolesławieckiej

Mniej więcej na końcu wsi Rybaki znajdował się również niewielki cmentarz wiejski. Położony był nieopodal dzisiejszej ulicy Asnyka, na wysokości ul. Zamkowej. Na poniższym zdjęciu lotniczym zrobionym tuż po II wojnie widać obie te ulice. Cmentarz zaznaczono kółkiem. Otoczony był tujami i zapewne jakimś ogrodzeniem. Zdjęcie udostępnił mi kolega Kamil

Dziś jest to strefa przemysłowa. Chociaż na terenie cmentarza nie postawiono jeszcze zakładów przemysłowych, to jest on bardzo zarośnięty drzewami oraz krzakami. Z Kamilem udało się jednak odnaleźć to miejsce – to w tym widocznym lasku

W środku lasku jest niewielka polanka, widać też zarys ogrodzenia – trochę podwyższona krawędź terenu przed drzewami

W następnym wpisie pokażę inną, dawną podżagańską wieś

Na piaskowym szczycie

Za oknem listopad, a na zdjęciach środek lata. Rowerowa wycieczka z Żagania do Gryżyc – jest tam plaża utworzona na nieczynnej gliniance. Nie jest duża, ale atrakcją jest tu wielka góra wydobytego piasku

Drobny, ciepły piaseczek ułatwia wchodzenie na szczyt. A to widoki z góry – prawie jak na Mazurach…

Położona 800 metrów dalej druga góra piachu. Z tym, że tamta jest eksploatowana (sprzedaż kruszywa)

Wystające zza drzew żagańskie, wysokie obiekty – oddalone około 5 km. Zdjęcie robiłem na zoomie

Ładnie to wygląda z góry. A jeszcze chyba piękniej z dwupłatowca, który akurat nadleciał

Zchodzimy na dół

Kiedyś plaża była pilnowana – a więc bardziej zadbana, czysta, były toalety i małe punkty gastronomiczne. Dziś na dziko – bałagan, śmieci, piach przy plaży porozjeżdżany quadami

Parking, który dawniej był pokryty dywanem trawy 😦

Inne glinianki, których na Gryżycach nie brakuje

Powrót do Żagania nad taśmociągiem transportującym wydobyty piasek. Jest tu tego kilka kilometrów. Więcej zdjęć z kopalni tutaj

Bród w nieistniejącej wsi

Ostatnio pokazywałem nietypowy przejazd kolejowy w środku lasu. Jakieś 200 metrów dalej ujrzałem znak drogowy – również nietypowy, bo rzadko spotykany

Bród faktycznie przecinał leśną drogę. Z przyjemnością przeszedłem boso przez płytką wodę. W taki upał to idealne ochłodzenie

Stojąc w Złotej Strudze ujrzałem most nieopodal. Wtedy przypomniałem sobie, że w tym miejscu już kiedyś byłem. Tylko wtedy jechałem rowerem przez mostek, widząc obok bród. A dziś pojechałem inną, równoległą ścieżką

Teraz jestem na mostku. Sprawa wygląda tak: mostek istniał od dawna, a bród utworzono dla ciężkich pojazdów, które jeżdżą nieraz przez las oraz ewentualnie straży pożarnej w przypadku pożaru. Temu samemu celowi służy opisywany niedawno przejazd kolejowy – tylko dla służb leśnych i pożarowych

Doszukałem się informacji, że kiedyś w tym miejscu była wioska Jeschkendorf (tłumaczone jako Jaśkowice lub Jaszkowice). Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1381 roku.
W czasie II wojny światowej w tutejszym pałacu mieszkał komendant pobliskiego obozu jenieckiego dla alianckich lotników w Żaganiu. Po wojnie teren wsi wszedł w skład poligonu wojskowego. Zabudowania (w tym pałac, gospoda, młyny i budynek stacyjny) uległy z czasem całkowitej ruinie i zostały rozebrane. Podobny los spotkał też kilka innych podżagańskich miejscowości (zobacz tutaj).
Tak wyglądała przedwojenna mapa (maps.mapywig.com), na której zaznaczono wioskę. Widać też pobliską linię kolejową oraz rzeczkę

Jadąc z dawnych Jaśkowic w kierunku północnym napotykam punkt czerpania wody. Niestety suchy…

Na tej polance też już kiedyś byłem